توضیحات :
مبانی نظری اصول معنا درمانی در 127 صفحه در قالب Word قابل ویرایش.
بخشی از متن :
اصول معنا درمانی:
فرانکل سه قانون بنیادی را در معنا درمانی مطرح می کند :
1:معنا در زندگی وجود دارد و آن را می توان جستجو و کشف کرد . اما انسان نمی تواند معنا را به دلخواه بوجود
آورد و آن را در افکارش بسازد . انسان جستجو کننده معناست و نه بوجود آورنده آن .
2:معنا وسیله ای برای کامروایی انگیزه ها و یا دستاویزی برای رسیدن به هدف نیست . تحقق معنا خود هدف
است.
3:علت بیماریها و اختلالات روانی بی
معنایی زندگی است . کار وفعالیت زیاد باعث بیماری روانی نمی شود ، بلکه علت
بیماری بی معنا بودن زندگی است )کوهی ،1388 )
نظریه معنی درمانی( لوگوتراپی [1]) ویکتور فرانکل:
ریشه های معنی درمانی به نوعی به کارهای آلفرد آدلربر می گردد. آدلر[2] اولین روانشناسی است که در مورد معنا در زندگی به بحث پرداخت. او در سال 1931 کتاب معنای زندگی را نوشت. فرانکل رهبر اصلی معنا درمانی و رولو می از بزرگان هستی گرایی به خاطر وارد کردن این مبحث به روانشناسی
نسبت بهآدلر ابراز دین کرده اند. فرانکل بنیانگذار مکتب معنا درمانی در
بیست و ششم مارس سال(1905)در وین متولددر دوم سپتامبر 1997 در سن 92 سالگی
در همان شهر درگذشت. به هر حال ریشه معنا درمانی به کوششهای اولیه فرانکل برای یافتن معنا در زندگی خودش بر می گردد.( نیلسون[3].2001؛ ترجمه:
بهفر ، 1384 (لوگوتراپی روشی است که در آن بیمار در جهتی راهنمایی می شود
که معنی زندگی خود را بیابد.بنابراین اصول لوگوتراپی تلاش برای یافتن معنی
در زندگی است که اساسی ترین نیروی محرکه هر فرد در دوران زندگی اوست به طور
کلی در این روش درمانی فرد « فرد روان نژند اندیشه زاد » هدایت می گردد تا
معنا و منظور زندگی خویش را دریابد. از آنجا که جستجوی معنا وظیفه ای مبارزه جویانه است تنش درونی فرد را افزایش می دهد و او را به تلاش برای آنچه باید به دست آورد وا می دارد . این سطح از تنش نه تنها در جریان درمان اختلال ایجاد نمی کند بلکه
برای رهایی فرد از احساس دلتنگی ، بی دردی وغلبه بر « خلاء وجودی » لازم
است تکاپوی حاصل از تنش معناجویی ، یاس انسان روان نژند رابه احساس موفقیت و
امید مبدل سازد( رحیمیان 1385. )
پیشنهادهایی برای جستجوی معنا:
چگونه انسان می تواند معنای زندگی را پیدا کند؟. فرانکل معتقد است که
انسان سالم و بالغ انسان از خودفرا رونده است. انسان کامل بودن یعنی به
چیزی فراسوی خود پیوستن انسان در نهایت زمانی می توانخود را متحول کند که
یک معنا را در زندگی خود تحقق بخشد. فرانکل برای معنا بخشیدن به زندگی سه
راه
پیشنهاد می کند :
1ـ اگر انسان چیزی خلق کند ، زندگی اش می تواند با معنا باشد ، در اینجا انسان از خود سؤال می کند من برای چه زنده هستم؟
2ـ انسان معنا را در شیوه تجربه کردن زندگی ، یا کسی را دوست داشتن ، می
بیند. در اینجا انسان از خودمی پرسد : من برای چه کسی زنده هستم؟.
3ـ انسان معنا را در هنگامه ی غوطه وری در مشکلات سنگین در می یابد. طرز
برخوردی که ما نسبت به رنج بر می گزینیم.در جایی که ما با یک سرنوشت غیر قابل تغییر روبرو می شویم )یک بیماری غیر قابل علاج ، مرگ یک عزیز ، یک موقعیت نا امید کننده و (در اینجاست که زندگی می
تواند معنا شود در اینجا انسان از خود می پرسد : چرا نگرش مثبت در برابر
سرنوشت غیر قابل تغییر و اجتناب ناپذیر نداشته باشم؟.فرانکل معتقد است ،
درست در جایی که ما با یک مؤقعیت رو به رو می شویم که به هیچ روی نمی
توانیم آن را تغییر دهیم، از ما انتظار می رود که خود را تغییر دهیم رشد
کنیم بالغ شویم و از خود فراتر رویم.فرانکل در آشویتس و در بند نازی ها با
تمام وجود به این نتیجه رسیده بود که : رنج هر زمانی معنایی دارد ، وقتی تو
خودت آدم دیگری بشوی زیر ضربه های چکش سرنوشت و آتش گداخته رنج ، زندگی
شکل می گیرد)کوهی ،1387).
در معنا درمانی صحبت از آزادی روح انسان می شود انسان تحت نفوذ قوانین
جبری قرار نگرفته است انسان حق این انتخاب را دارد که در برابر موقعیتی که
قرار می گیرد چه نگرشی برگزیند. تصمیم گیری به انسان واگذار شده است هیچ
عاملی این قدرت را ندارد که تعیین کند انسان در برابر سرنوشت غیر قابل
تغییر ، چگونه فکر کند و چگونه رفتار کند. انسان همیشه مسئول اعمال و گفتار
خود خواهد بود.معناجویی در این مکتب بسیار مورد تأکید است. این معناجویی
نیروی متضاد با لذت جویی که روانکاویفروید بر آن استوار است و همچنین قدرت
طلبی مورد تأکید آدلر می باشد. فرانکل معتقد است که انسان قادر است و می
تواند به خاطر ایده ها و ارزش هایش زندگی کند و یا در این راه جان ببازد.
معناخواهی انسان ممکن است با ناکامی مواجه گردد که لوگوتراپی آن را ناکامی
وجودی می نامد. واژه وجود به سه صورت به کار برده می شود که عبارتند از :
1ـ( خود وجود[4] (به ویژه حالات وجودی انسان
2ـ (معنای وجود[5])
3ـ( معناخواهی[6] (کوشش برای یافتن معنای واقعی در زندگی شخصی
وظیفه لوگوتراپی این است که بیمار را در یافتن معنا در زندگی ، اندیشه
های پنهانی وجود و معنای نهفته آن یاری دهد. در لوگوتراپی انسان به عنوان
موجودی ناشناخته می باشد که توجه ویژه ای به یافتن معنی داند )اخوت. ، 1356). انشعاباتی از اصالت وجود را می توان برشمرد ولی وجوه مشابهی نیز در بین آنها وجود دارد به نظر آنها تمایز میان انسان و حیوان ، آگاهی کامل انسان بر بودن و
وجود خویش است. آنها باور دارند که انسان همیشه در حال تغییر و دگرگونی
است و می تواند از موقعیت هایی که داردفراتر رود و ببالیدن و خود شکوفایی
بپردازد . روانشناسان هستی گرا در شناخت علائم و آثار اختلالاتروانی توجه خود را به حالاتی نظیر احساس پوچی ، جدایی از دیگران ، احساس تنهایی ، فقدان هویت
و سرگردانی معطوف می دارند. فرانکل معتقد است که افراد نا امید ، افسرده و
بی قرار و آنهایی که احساس تنهایی می کنند ، غالباً از بی معنایی و پوچی
زندگی شکایت دارند. در زندگی هیچ چیز آنها را به خود پای بند نمی سازد و
برایشان ارزشی ندارد )رحیمیان ، 1377.).
با اینکه عده ایی هستی گرایی را همان پدیده شناسی می دانند, اما تفاوت هایی بین
این دو گرایش وجود دارد. در هستی گرایی برخلاف آنچه در پدیده شناسی معمول
است ، شناخت فرد را منحصر به مطالعه و بررسی عوامل آگاه نمی دانند بلکه
بیشتر در پی شناخت سازمان کلی وجود فرد هستند. در
پدیده شناختی بیشتر به تجربیات درونی شخص توجه می شود در حالیکه در هستی
گرایی عقیده بر آن است که انسان دریک لحظه امور گوناگونی را تجربه می کند
که تجربه دنیای درونی خود یکی از آنها است.رولومی برای شناخت همه جانبه شخص
، توجه به سه موردی را که( بینز وانگر[7])معرفی کرده است،پیشنهاد می کند.
یکی دنیای خصوصی و شخصی فرد ، دیگری دنیای بیولوژیکی بدون وقوف برای فرد.و
سوم دنیای رابطه با دیگران با آگاهی متقابل )اخوت. ، 1386)
فرانکل سه قانون بنیادی را در معناداری مطرح کرده است :
1ـ معنا در زندگی وجود دارد و آن را می توان جستجو و
کشف کرد اما انسان نمی تواند معنا را به دلخواه به وجود آورد و آن را در
افکارش بسازد. انسان جستجو کننده معنا است و نه به وجود آورنده آن.
2ـ معنا وسیله ای برای کامروایی انگیزه ها و یا دستاویزی برای رسیدن به هدف نیست. تحقق معنا خود هدف است.
3ـ علت بیماریها و اختلالات روانی بی معنایی زندگی
است. کار و فعالیت زیاد باعث بیماری روانی نمی شود ، بلکه علت بیماری بی
معنا بودن زندگی است( فرانکل ، 1967 ترجمه : معارفی ،. 1384.).
فرانکل تحت تأثیر نظریه هستی گرایی عدم سازگاری انسانها را با خود و دیگران ناشی از این می داند که ایشان در مواجه شدن با مشکلات ، خود را محکوم پدیده هایی می دانند که آنها را رنج می
دهند . چنانچه آدمی خود را فردی بداند که واجد آگاهی بر پدیده های محیطی
است و در برخورد با آنها می تواند راه خویش راانتخاب کند ، تعامل و تبادل
سازگارانه تری با مسایل زندگی برقرار خواهد کرد )رحیمیان ،1377.).به نظر
فرانکل آزادی به معنای رهایی از سه چیز است :
1ـ غریزه ها 2ـ خویها و عادات 3ـ محیط
وی معتقد است انسان غرایزی دارد ولی این غریزه ها مالک انسان نیستند و
برخلاف آنچه فروید می گوید آدمی می تواند در پذیرش یا رد تمایلات غریزی
آزادانه تصمیم گیری کند. در مورد محیط نیز باید گفت که انسان با شناخت و
نگرشی که از محیط دارد آن را می سازد و آزاد است که راه خویش را
برگزیند.بنابراین انسان آزاد و مسئول است و اگر آدمی را به صورت یک ماشین
ذهنی از مجموعه غریزه ها ، واکنش ها و فرآورده صرف ارث یا محیط تلقی کنیم ،
باید انتظار روزافزون روحیه پوچ گرایی را که انسان مستعد آن است ، داشته باشیم (فرانکل[8]، 1955 ؛ ترجمه فرخ سیف ، 1382).فرانکل در ساختارشخصیت انسان بیش از هر چیز به عنصر « اراده آزاد »[9] توجه دارد . وی با آن دسته از مکاتب و موضع های روانشناسی که رفتار و وضعیت انسان را محصول و محصور غرایز زیستی یا هر عامل محیطی می دانند مخالفت می ورزد. به نظر فرانکل گرچه بشر در برابر نیروهای درونی و بیرونی
تأثیرپذیر است و این نیروها قادر هستند موقعیت های او را دگرگون سازند ،
اما در انتخاب راه برای مقابله با آنها آزاد است )رحیمیان،. 1377).
فرانکل «فرا رفتن از خود»[10] را به توانایی چشم انسان تشبیه می کند که
می تواند هر چیزی را ببیند ، اما خودش را نمی بیند. موقعی چشم به خود توجه
می کند و خودش را می بیند که در اثر ابتلا به یک بیماری مثلاً آب مروارید
قادر نیست هیچ چیز دیگری را ببیند
روان نژندی اندیشه زاد:
به نظر فرانکل نبودن معنا در زندگی موجب روان نژندی است. او این نوع روان نژندی را
)روان نژد[11]اندیشه زاد (می داند که این حالت حاصل نبودن معنا و مقصود در
زندگی و احساس تهی بودن است. چنین فردی در «خلاء وجودی »[12] به سر می
برد. زمانی که معنا خواهی انسان با ناکامی مواجه گردد ، ناکامی وجودی یا
هستی نژندی عارض شخص می گردد ، در این صورت دچار سرگردانی می شود و احساس
تنهایی ، جدایی از دیگران ، بی هدفی ، پوچی و یأس می کند. چنین افرادی برای
زندگی ارزشیقایل نیستند و هیچ چیز برای آنها جذابیتی ندارد و آنان را
پایبند نمی سازد. فرانکل این نوع نوروز را ناشی از ناتوانی فرد در یافتن
معنا و مفهومی برای زندگی می داند ، نه معلول تمایلات و اپس زده و یا
خاطرات تلخ گذشته یا « خود[13]«ضعیف )فرانکل،1975؛ترجمه:صالحیان و میلانی
،. 1370 ).خلاء وجودی غالباً به شکل ملالت و بی حوصلگی نمایان می گردد گاه
نیز ممکن است به صورت پول پرستی و یا افراطدر اعمال جنسی ، تنها به خاطر
لذت جویی و عاری از انسانیت جلوه گر شود، که در این حالت فردی که از خلاء
وجودی رنج می برد اسیر شهوات خویش می گردد )فرانکل، 1977؛ترجمه تبریزی و
علوی نیا ، 1371).
خلاء وجودی از نظر فرانکل حاصل دو عامل است : اول اینکه انسان به دلیل
دارا بودن نیروی عقل و اندیشه از حیوانات پست تر متمایز شده است بدین معنی
که سائق ها و غرایز رفتار او را هدایت نمی کنند ، بلکه فعالانه به انتخاب
آنچه که انجام می دهد می پردازد. ثانیاً در اثر تحولات اجتماعی، آداب ، سنن
و ارزشهای قالبی دیگر رفتار او را هدایت نمی کنند در چنین وضعیتی انسان
خود مسئول رفتار خویش است ، لذا لازمه معنا جویی در زندگی مسئولیت شخصی
است. افراد روان نژندی که آزادی انتخاب رفتار خود را تجربه نمی کنند ، راه
شکوفایی استعدادهای بالقوه رشد و پرورش خویش را می بندند )شولتز ، 1977؛
ترجمه خوشدل ،1969).
گروه درمانی وجود گر:
مشاوره و روان درمانی می تواند یک چارچوب عالی رویارویی با موضوعات و جودی باشد . کوری ،اهداف یک گروه وجودگرا را به عنوان کمک کردن به افراد برای تعهد دادن به سفری طولانی
مدت برای کشف خود (خودکاوی[14])ذکر می کند. فضای حاکم بر یک گروه به افراد
در جستجوی درمان کمک می کند تا به تجارب ذهنی خودشان توجه کنند. در حالیکه
این تجارب را با دیگران که دارای اهداف مشابه هستند سهیم می دانند.در گروه
درمانی وجود گرا به چند موضوع : مرگ و زندگی ، آزادی ، مسئولیت پذیری ،
انتخاب ، انزوا و عاشق شدن ، معنا و بی معنایی پرداخته می شود به زعم"یالوم
"[15] گروه یک مکان عالی برای افراد است تا نسبت به مسئولیت پذیری خودشان
از طریق بازخورد اعضاء و رهبر گروه
آگاهی یابند. در گروه ، بیماران یاد می گیرند که چطور رفتارشان به وسیله
دیگران مورد توجه قرار می گیرد ، چه طور باعث به وجود آمدن احساس دیگران می
شوند ، چطور با رفتارهایشان انتخاب های دیگرانخود را تحت تأثیر قرار می دهند. به این ترتیب گروه به یک سیستم اجتماعی کوچک تبدیل می شود (قنبری هاشم آبادی، 1383).
ارزش زندگی :
به اعتقاد فرانکل ، انسان قادر است و می تواند به خاطر ایده ها و ارزش
هایش زندگی کند و یا در این راجان ببازد)فرانکل ، 1967؛ ترجمه معارفی،
1384).نگرانی انسان درباره ی ارزش زندگی و ارجی که به این مسئله می نهد ، و
حتی یأس و نا امیدی که از این راه عاید او می شود ، یک پریشانی روحانی
می تواند باشد، ولی به هیچ عنوان یک بیماری روانی نیست )فرانکل
،.1977.ترجمه فیروزبخت ، 1387).منحصر به فرد بودن انسان در نظریه فرانکل
یعنی منحصر به فرد بودن آدمی از حیث مسئولیت توانایی ها و آگاهی ها)فرانکل
1955 ترجمه فرخ سیف ، 1382).
معناخواهی [16] در دیدگاه فرانکل:
معنا خواهی پایه ای ترین نیروی انگیزش در انسان است. انسانها با این
نیاز روبرو هستند که معنای همه لحظات زندگیشان را بدانند. فرانکل می گوید :
در جستجوی معنا بودن نیروی اولیه زندگی برای یک نفر است معنای زندگی هر
فرد خاص خود اوست و اوست که می تواند آن را تحقق بخشدو اگراین کار را انجام
دهد این نیازش ارضا می شود و به ارزش زندگیش خواهد رسید.او همچنین خود
شکوفایی رایک اثر جانبی معناخواهی می داند و زمانی انسان به خود شکوفایی می
رسد. که به نیاز معنا خواهی خود تحقق بخشد )نیلسون[17]جونز ، 2001 ؛ ترجمه
: بهفر 1384 ..فرانکل )اغلب می گوید که معنا را باید پیدا کرد ، نمی توان
آن را به کسی عرضه کرد. راهنمای مراجعان در جستجوی معنا ، ضمیر
ناخودآگاهشان است « اگر قرار است مراجعان به ده هزار فرمان و دستوری که در
ده هزار موقعیت زندگی نهفته است گوش سپرده و از آن اطاعت کنند» باید به
ندای و جدانشان توجه کنند. اگر چه درمانگرها نمی توانند
خودشان هدف زندگی مراجعان را برایشان تعیین کنند. اما می توانند نمونه های
متنوعی از تعهد خود در جستجوی معنا را ارائه دهند .پرسش درباره معنای زندگی
باید به خود شخص برگردانده شود یعنی هر فرد باید خود را در برابر این پرسش
قرار دهد که « زندگی برای اوچه معنایی دارد؟» برای یافتن معنا در زندگی
بهتر است از خود بپرسیم که « نسبت به زندگی چه وظایفی داریم؟» نه « از
زندگی چه انتظاری باید داشت؟» در این صورت وظایف خود را نسبت به زندگی در
می یابیم و مسئولانه در جهت تحقق آن تلاش می کنیم به عبارت دیگر زندگی برای
ما با هدف و با معنا میگردد )فرانکل ، 1967، ترجمه : معارفی،1384).بلکه(
خدای ضمیربشر[18]) است خدای قلب است . فرانکل معتقد است که خودشکوفایی منوط
به تعالی نفس است. از نظر فرانکل ، بعد معنوی انسان از طریق تعالی نفس
قابل حصول است. به این ترتیب ،
مردم از محدوده خویشتن زیست شناختی و روان شناختی خود فراتر می روند و
صاحب ارزش های خاصی می شوند و معنای زندگی خویش را می یابند. انسان ها فقط
با تعالی نفس می توانند خویشتن حقیقی را بیابند )شارف[19]؛ ترجمه: فیروزبخت
، 1383).فرانکل پایه ای ترین نیاز انسان ها را در جستجوی خود بدون معنا
نمی داند بلکه در جستجوی معنا بودن می بیند و هویت انسان فقط در خلال
واقعیت بخشیدن به معنای زندگی قابل دست یابی است قصد مفرط[20] " و "خویشتن
نگری مفرط [21]" دو عامل عمده اند برای آن که انسان به دنبال تعالی خویشتن
نباشد. خویشتن نگری مفرط یعنی این که فرد بیش از اندازه در مورد مشکلات خود
بیاندیشد و قصد مفرط یعنی این که فرد توجه بیش از اندازه برای رسیدن به
بعضی از خواسته هایش داشته باشد (نیلسون ، حونز،2001 ؛ ترجمه
سروری،1383).دیدگاه های فرانکل درباره دین و معنویت نگاه خاصی است. خدای او
خدای یک ذهن بسته و متعصب نیست خدای یک فرقه خاص هم نیست. خدای او ، حتی
خدای دین نهادینه[22] هم نیست او یادآور می شود که حتی یک ملحد[23] یا یک
لاادری[24] نیز مفهوم تعالی را بدون کاربرد کلمه خدا می پذیرد. این خدا
آشکارا متعالی و در عین حال به غایت شخصی است و در درون همه ما هست. روی
گردانی از خداسرچشمه اصلی همه بیماری هایی است . همین که فرشته ای را در
درون خود طرد می کنیم دیوی را به درون خود راه داده ایم (بوئری ؛ ترجمه فریامنش ، 1385.).
نا امیدی وجودی:
نا امیدی وجودی[25] زمانی در انسان به وجود می آید که امید انسان برای
معناخواهی به نتیجه نرسدتفاوتی[26]و ملالت[27] از مشخصه های اصلی نا امیدی
وجودی اند. نا امیدی وجودی مستقیماً بیماری محسوب نمی شود توجه افراد و حتی
نومیدی شان در قبال معنای زندگی یک وضعیت روحی و نه جسمی است فرانکل خلاء
وجودی را که نا امیدی را هم در بر می گیرد امری ناشی از عوامل اجتماعی
دانسته و اختلال روان نژندی به حساب نمی آورد نا امیدی ناشی از بی معنا
دانستن زندگی را می توان نشانه ای بر صداقت عقلانی دانست. فرانکل در آخرین نوشته های خود گسترش خلاء وجودی را امری مسلم دانست(رحیمیان ، 1377.).
حفظ خلاء وجودی:
فرانکل معتقد است که مردم حس بی معنایی خود را از طریق مختلف حفظ می کنند مانند :
1ـ سرکوبی : افراد حس روحانیت و مذهب خود را سرکوب می
کنند بنابراین مراکز معنوی و روحانی احساس خود که عمیق ترین آنها حس معنا
خواهی است را نادیده می گیرند. سرکوبی میل معنا خواهی باعث تغییر درکشان از
وجود معنا می شود.
2ـ سرباز زدن از قبول مسئولیت : با پناه بردن به تبعیت
از رسوم قراردادی ، خود کامگی ، پناه بردن به مثلث روان نژندی متشکل از :
افسردگی ، اعتیاد و پرخاشگری
3ـ تحلیل رفتن سنت ها و ارزش ها
4ـ پوچ گرایی
5- تاکید ناکافی بر تعالی خویشتن : مردم اغلب برای درک
این نکته که خوشبختی و موفقیت محصولات فرعی تعالی خویشتن است کمک و یاری
نمی شوند و در عوض به تمرکز بیش از اندازه بر خودباوری سوق داده می شوند.
6ـ خنثی شدن انسانیت : این حقیقت که علائم و محصولات
مربوط به بی معنایی بسیار گسترده هستند برای افراد غیر قابل درک است و
بنابراین در جستجوی معنا ، از دیگران کمک نمی گیرند این امر پوچ گرایی ذاتی
را در وجود آنان محکم تر می سازد. فرانکل راه درمان خلاء وجودی را هشیار
کردن احساس های سرکوب شده مذهبی می داند (ونگ [28]؛2000 به نقل ار کوهی
،1387).اگر چه فرانکل مدل های خود را به صورت منظمی ارائه نداده است اما در
نحوه رویارویی با مراجع مبتلا به خلاء وجودی ، سعی در افزایش آگاهی وجودی
مراجع داشته و بینش وی را نسبت به محدودیت زندگی و اهمیت مسئولیت پذیری از
طریق فنون اختصاصی خود ارتقاء می دهد(نیلسون، جونز ،2001؛ ترجمه بهفر ،.
1384).
[1] : Loggotrap
[2] :Adler
[3] :Nilson.J
[4]: Existentialism
[5] :meaning existetial
[6] :meaning mi
[7] :vongeir.B
[8] :fronkl
[9]: Freevolitio
[10] :ego-ideal
[11] : Neogenic Neuroses
[12]: Existential Vacuu
[13]:ego
[14] :Ego.analiysis
[15] yalom
[16] : Will to meaning
[17] : Nilson.J
[18] : God of the Inner human being
[19] :Sharf.R
[20] : Hyper intention
[21] : Hyper reflection
[22] : Institutional religion
[23] : Atheist
[24] : Agnostic
[25] : Existential frustration
[26] : Apathy
[27] : Boredom
[28] :wong.p.L
فهرست برخی از مطالب :
اصول معنا درمانی:
نظریه معنی درمانی( لوگوتراپی ) ویکتور فرانکل:
پیشنهادهایی برای جستجوی معنا:
فرانکل سه قانون بنیادی را در معناداری مطرح کرده است :
روان نژندی اندیشه زاد:
گروه درمانی وجود گر:
ارزش زندگی :
معناخواهی در دیدگاه فرانکل:
نا امیدی وجودی:
حفظ خلاء وجودی:
انسان در جستجوی معنای غایی :
مفهوم مرگ در نظریه فرانکل:
علت شناسی در نظریه فرانکل :
مثلث روان نژندی :
خود شکوفایی در معنا درمانی :
اثر بخشی :
روان درمانی در نظریه فرانکل:
مداخلات درمانی و تکنیک در نظریه فرانکل :
روشهای افزایش آگاهی وجودی :
آموزش اهمیت قبول مسئولیت برای معنا:
پرسش از مراجعان درباره معنا :
گسترش افق های فکری در حوزه ی منابع معنا:
ضرب المثل های پیشنهادی :
استخراج معنا با روش پرسش و پاسخ سقراطی:
و...